مقدمه
استانداردهاي موجود در صنعت هوانوردي را مي توان به دو گروه استانداردهاي بين المللي و استانداردهاي ملي تقسيم بندي نمود. استانداردهاي بين المللي‌‍، استانداردهايي هستند كه از سوي مجامع بين المللي توصيه شده و هر كشور با عضويت در آن موظف به اجراي قوانين و استانداردهاي مربوطه مي گردد. دسته دوم قوانين و مقرراتي است كه هر كشور بر اساس شرايط حاكم در آن ملزم به تدوين و اجراي آنها مي باشد. اين قوانين و مقررات كد ملي (national code) ناميده مي شوند.
قابل ذكر مي باشد كه كليه اطلاعات مربوط به استانداردها و وضعيت آنها از سوي سازمان هواپيمايي كشوري و شركت فرودگاهها ارايه گرديده است.

1- استانداردها، قوانين و مقررات بين المللي
1-1- استانداردهاي بين الملليICAO
قوانين، مقررات، استانداردها و الزامات پايه در صنعت هوانوردي و حمل و نقل هوايي، با توجه به نياز جهاني و الزام همكاريهاي بين المللي توسط سازماني با نام "سازمان بين المللي هوانوردي كشوري- ايكائو(ICAO)" بصورت ضمايم هجده‌گانه پيمان شيكاگو در سازمان ياد شده، تدوين و تهيه و جهت
بهره برداري در اختيار كشورهاي عضو قرار مي گيرد. اين قوانين و استانداردها مقررات پايه‌اي هستند كه كشورهاي عضو ICAO ملزم به اجراي آنها بوده و در صورت وجود اختلاف در عملكرد بين كشور مربوطه و قوانين ايكائو، عدم تطابقات مي بايد به ايكائو اعلام گردد. از آنجايي‌كه ايران نيز عضو اين سازمان مي‌باشد، مي‌بايد استانداردها و مقررات ايكائو را به درستي اجرا نموده و همواره از آخرين اطلاعات و تغييرات ايجاد شده آگاه باشد تا استانداردهاي به‌روز در صنعت هوايي مورد استفاده قرار گيرد.
1-2- استانداردهاي IATA
دسته دوم استانداردهايي هستند كه توسط سازماني با نام سازمان بين المللي حمل و نقل هوايي IATA تهيه و تدوين مي گردد. اين سازمان با حمايت از سوي ايكائو و پيروي از الگوهاي آن به تدوين و انتشار استاندارهاي مرتبط با حوزه حمل و نقل هوايي مي پردازد. استانداردهاي IATA مربوط به شركتهاي هواپيمايي( Airlineها) مي‌باشند و قوانين و ضوابط حمل بار و مسافر و كليه عمليات و روشهاي برخورد با مسافر و كالا را شامل مي‌گردند. IATA تحت نظارتICAO قرار دارد و در كنار سازمان هواپيمايي كشوري هر كشور به خطوط هواپيمايي آنها گواهينامه هاي مربوط به حمل بار و مسافر را اعطاء مي كند. از جمله مهمترين استانداردهاي ياتا، استانداردهاي مرتبط با حمل كالاهاي خطرناك
(DG) است كه رعايت آن از سوي شركتهاي هواپيمايي الزامي مي باشد.

2- قوانين و مقررات ملي/داخلي
دسته سوم قوانين و مقرراتي است كه هر كشور ملزم به تدوين و اجراي آنها مي باشد. اين قوانين و مقررات عموماً از يك يا چند مرجع بين المللي با شماره كد يكسان پيروي مي‌كند كه تنها محتواي مرتبط با هر شماره كد بر اساس شرايط داخل هر كشور، بومي و پس از تصويب توسط بالاترين مقام قانونگذاري آن كشور ابلاغ و اجرا مي گردد.
در حال حاضر سازمان هواپيمايي كشوري به منظور استانداردسازي و ساماندهي صنعت هواپيمايي كشور، اقدام به تشكيل كميته تدوين مقررات ملي هوانوردي ايران (IAR) نموده است. در تدوين هر بخش از مقررات ملي به ترتيب چهار كميته شامل كميته هاي مقدماتي، تخصصي، بازنگري و عالي تشكيل و پس از تصويب،به تاييد نهايي رييس سازمان رسيده و ابلاغ مي گردد.
در ادامه به معرفي عمده ترين استانداردها و قوانين ملي كه در جهان تدوين گرديده و به عنوان مرجع در كشورهاي مختلف و از جمله كشورهاي آسيايي مورد استفاده قرار مي گيرد اشاره مي شود.

3- قوانين و مقررات مرجع
3-1- قوانين و مقررات ملي آمريكا (FAR)

آمريكا با تاسيس سازمان فدرال هوايي‌ (FAA )در سال 1958، قوانين و مقررات داخلي خود را كه تحت عنوان قوانين و مقررات هوايي فدرال نام دارد FAR (Federal aviation regulation) تهيه، تدوين و به تصويب مي رساند.
اين قوانين و مقررات به عنوان يكي از مراجع اصلي در كشورهاي مختلف و از جمله ايران مورد
بهره برداري قرار مي گيرد.
3-2- قوانين و مقررات انگلستان(BCAR)
كشور انگلستان را مي توان دومين كشور صنعتي جهان در امور هوانوردي و حمل و نقل هوايي برشمرد كه الزامات ملي هوانوردي انگليس(British Civil Aviation Requirements-BCAR) همزمان با مقررات ملي هوانوردي فدرال آمريكا تهيه و تدوين گرديده است.
اين مقررات بصورت بخش‌هاي متعدد (Sections) و با حروف A، B ، C و ... مشخص و معين شده است.

3-3- قوانين و مقررات مشترك اروپايي JAR- EASA
اروپا در سال 1980 به منظور منطبق كردن قوانين و مقررات Airbus با قوانين و مقررات كشورهاي اروپايي و يكسان كردن آنها در سطح اروپا مقررات JAR (Joint Aviation Regulation) را تدوين كرد كه اين مقررات تركيبي از قوانين و مقررات ملي كشورهاي اروپايي بهمراه مجموعه اي مازاد بر قوانين آنها كه مورد نياز كشورها مي‌باشد بوده است. اين قوانين از طريق سازمان مشترك هوايي اروپا JAA (Joint Aviation Authorities) تدوين شده اند كه در كنار استانداردهاي ايكائو عموماً از قوانين FAR پيروي مي كنند. اين قوانين پس از تشكيل اتحاديه اروپا و تبديل JAA‌ به EASA‌ تحت عنوان ECAR‌ به روز شده است و در برخي موارد در صنعت هوانوردي و حمل و نقل هوايي كشور مورد استفاده قرار مي گيرند.
3-4- ساير كشورها
كشورهايي مانند ايتاليا، فرانسه، آلمان و همچنين كشورهايي از قبيل هندوستان، استراليا و كانادا نيز داراي الزامات، مقررات و استانداردهاي ملي هوانوردي خاص خود مي‌باشند.